Wanneer de tandarts vraagt: “Waarom bent u niet eerder gekomen?” — wil ik antwoorden:
“Omdat mijn tanden van mij zijn, maar jullie prijzen voelen alsof het om vreemde organen gaat.”
Mevrouw Els van Dijk uit Amersfoort had de zin al tien keer in haar hoofd geoefend. Thuis, in de keuken. Op de fiets. In de wachtkamer, terwijl ze naar een poster keek waarop iedereen witte, rechte tanden had en lachte alsof het leven nooit te duur was.
Maar toen de tandarts het echt vroeg, kreeg ze even geen woord uit haar mond.
— Waarom bent u niet eerder gekomen, mevrouw Van Dijk?
Els keek naar haar handen. Ze had vroeger mooie handen gehad, zei haar man altijd. Nu waren ze droog, met aderen als dunne blauwe draadjes.
Haar man was drie jaar geleden overleden. Sindsdien deed ze alles alleen. De administratie, de boodschappen, de lekkende gootsteen, de stilte op zondagmiddag.
De kies begon te zeuren in november. Ze dacht: na de feestdagen.
Na de feestdagen dacht ze: na de gemeentebelasting.
Daarna kwam de rekening van de energie. Daarna de verjaardag van haar kleindochter. Daarna gewoon weer het leven.
En het leven vroeg altijd eerst geld voordat het vroeg hoe het met haar ging.
— Mijn tanden zijn van mij — zei Els uiteindelijk zacht. — Maar de prijzen voelen alsof het om vreemde organen gaat.
De tandarts keek haar aan. Even was hij niet de man met het mondkapje en de lamp, maar gewoon iemand die een oudere vrouw hoorde zeggen wat veel mensen inslikken.
— Ik begrijp het — zei hij.
Els glimlachte flauwtjes.
— Nee dokter, dat hoop ik. Maar begrijpen doet u het pas als u met pijn naar bed gaat omdat u eerst moet rekenen.
Die avond belde haar dochter.
— Mam, hoe ging het?
Els keek naar de rekening op tafel. Daarna naar de foto van haar overleden Henk op de kast.
— Het ging — zei ze. — En ik heb eindelijk eens gezegd wat ik dacht.
Aan de andere kant bleef het stil. Toen zei haar dochter:
— Daar ben ik trots op.
Els draaide haar gezicht naar het raam. Buiten fietste een vrouw voorbij met bloemen in haar mand.
En voor het eerst in weken voelde Els zich niet alleen oud en zuinig.
Ze voelde zich moedig.
