W przyszłą sobotę przywozimy mamę i tatę. Transport już zamówiony — oznajmił Paweł, nie odrywając wzroku od talerza.
Agata przestała kroić schabowego.
—Zamówiłeś transport?
—Tak. Przecież nie będą dłużej siedzieć sami pod Kaliszem. Pokój po twojej babci jest wolny.
„Pokój po twojej babci”.
Tak Paweł nazywał pomieszczenie, w którym Agata trzymała maszynę do szycia, stare fotografie i porcelanową lampę odziedziczoną razem z mieszkaniem. Lokal na wrocławskim Nadodrzu należał wcześniej do jej babci, a potem do matki. Agata dostała go jeszcze przed ślubem.
Kiedy Paweł wprowadzał się dwanaście lat wcześniej, mówił, że dom tworzą ludzie, nie dokumenty. Wtedy brzmiało to pięknie. Dopiero po latach Agata zrozumiała, że dla niego oznaczało to przede wszystkim, iż jej własność powinna przestać mieć granice.
—Rozmawialiśmy o tym — powiedziała. — Zaproponowałam wynajęcie im kawalerki w pobliżu.
—I płacenie obcym ludziom tysiąca rzeczy, skoro mamy trzy pokoje?
—To nie jest kwestia pieniędzy.
—Oczywiście, że nie. To kwestia tego, że nie lubisz mojej rodziny.
Agata poczuła znajomy ucisk w gardle. Paweł zawsze robił to samo. Zamiast odpowiedzieć na jej argument, zmieniał go w oskarżenie.
—Lubię twoich rodziców. Nie chcę tylko mieszkać z nimi pod jednym dachem.
—Moja matka ma chore kolana, ojciec coraz gorzej widzi. A ty opowiadasz o prywatności.
—Bo mam do niej prawo.
Paweł odsunął talerz.
—Zawsze przypominasz, że to twoje mieszkanie.
—Przypominam o tym dopiero wtedy, kiedy zachowujesz się tak, jakby było wyłącznie twoje.
Nazajutrz zadzwoniła teściowa.
—Agatko, Paweł mówił, że opróżnisz szafę w dużym pokoju. My z ojcem mamy trochę rzeczy, ale część rozdamy.
—Pani Krystyno, niczego nie ustaliliśmy.
—Jak to niczego? Syn powiedział, że przeprowadzka jest pewna.
—Paweł zdecydował bez mojego udziału.
Teściowa westchnęła ciężko.
—Kiedyś kobiety rozumiały, że starszym rodzicom trzeba zrobić miejsce.
—Pomoc nie musi oznaczać oddania własnego życia.
—Nie spodziewałam się po tobie takiego egoizmu.
To słowo chodziło za Agatą przez cały dzień. Egoistka. Bo chciała móc zamknąć drzwi swojej sypialni. Bo nie chciała tłumaczyć, o której wraca z redakcji. Bo wiedziała, że Krystyna zacznie przestawiać naczynia, komentować zakupy i pytać, dlaczego po tylu latach nadal nie mają dzieci.
Na niedzielnym obiedzie Paweł opowiedział wszystkim, że rodzice wkrótce przeprowadzą się do Wrocławia.
—Agata jeszcze trochę marudzi — rzucił — ale przecież nie wyrzuci starszych ludzi na bruk.
Przy stole rozległy się śmiechy. Jego siostra poklepała Agatę po ramieniu.
—Przyzwyczaisz się. Mama dużo pomaga w domu.
Agata spojrzała na Pawła. Uśmiechał się zadowolony. Był pewien, że postawił ją w sytuacji bez wyjścia. Jeśli odmówi, zostanie bezduszną synową. Jeśli się zgodzi, przestanie mieć własny dom.
W drodze powrotnej zapytała:
—Dlaczego wszystkim powiedziałeś, że się zgodziłam?
—Bo się zgodzisz.
—Skąd ta pewność?
—Znam cię. Nie lubisz konfliktów.
Te słowa zabolały bardziej niż krzyk. Paweł nie uważał jej za dobrą. Uważał ją za łatwą do złamania.
Następnego dnia Agata poszła do prawniczki. Nie po to, żeby natychmiast składać pozew. Chciała tylko wiedzieć, czy jeszcze ma wybór. Dowiedziała się, że mieszkanie pozostaje jej majątkiem osobistym i nikt bez jej zgody nie może się do niego wprowadzić.
Po powrocie długo siedziała w kuchni. Na parapecie stał kubek babci z wyszczerbionym uchem. Agata przypomniała sobie, jak babcia powtarzała:
—Cisza w domu jest dobra tylko wtedy, kiedy nie kupuje się jej własnym milczeniem.
W piątek Paweł przyniósł z piwnicy dodatkowe łóżko.
—Rozłożymy je jutro rano.
—Nie rozłożymy.
—Znowu zaczynasz?
—Nie. Właśnie kończę.
Paweł roześmiał się nerwowo.
—Co kończysz?
—Udawanie, że jesteśmy małżeństwem, w którym oboje mamy głos.
Jego twarz stwardniała.
—Powiem ostatni raz. Moi rodzice zamieszkają tutaj. Jeśli nie potrafisz tego zaakceptować, możemy się rozstać.
Agata poczuła, jak drżą jej dłonie, ale głos pozostał spokojny.
—Dobrze.
—Co dobrze?
—Rozstańmy się.
Paweł pobladł.
—Nie wygłupiaj się.
—To ty postawiłeś warunek. Ja tylko dokonałam wyboru.
W sobotę przed kamienicą zatrzymał się bus. Krystyna wysiadła pierwsza, trzymając pod pachą obraz Matki Boskiej. Teść, Stanisław, dźwigał walizkę. Paweł wszedł na górę i stanął jak wryty.
W przedpokoju leżały jego spakowane ubrania.
—Co to ma znaczyć?!
—Że twoi rodzice nie będą tu mieszkać — odpowiedziała Agata. — A ty masz dwa tygodnie na zabranie reszty rzeczy.
—To też mój dom!
—Dom tak. Mieszkanie nie. Dom przestałeś ze mną tworzyć wtedy, kiedy zacząłeś mnie w nim pomijać.
Krystyna uniosła brodę.
—Nie musiałaś nas tak upokarzać.
Agata spojrzała jej prosto w oczy.
—To ja byłam upokarzana od tygodni. Przy rodzinie, przez telefon, we własnej kuchni. Państwo po prostu zobaczyli to dopiero dzisiaj.
Stanisław postawił walizkę.
—Paweł, powiedziałeś nam, że Agata zaprosiła nas do siebie.
Paweł odwrócił wzrok.
—Wiedziałem, że w końcu się zgodzi.
—Czyli skłamałeś.
—Tato, chciałem wam pomóc.
—Nie pomaga się rodzicom, krzywdząc żonę.
Krystyna zaczęła płakać, ale Stanisław wziął ją pod ramię.
—Wracamy. Najpierw znajdziemy mieszkanie. Potem będziemy rozmawiać.
Wychodząc, zatrzymał się przy Agacie.
—Przepraszam. Powinniśmy byli zadzwonić do ciebie, nie tylko słuchać syna.
Paweł został jeszcze godzinę. Najpierw krzyczał, potem oskarżał, a w końcu usiadł na zamkniętej walizce i zapytał:
—Naprawdę przekreślisz dwanaście lat przez jeden pokój?
Agata pokręciła głową.
—Nie przez pokój. Przez dwanaście lat, podczas których krok po kroku zabierałeś mi prawo do decyzji.
Rozwód ciągnął się kilka miesięcy. Paweł próbował wracać, obiecywał terapię, mówił, że zrozumiał. Agata długo miała wątpliwości. Czasami budziła się w nocy i niemal słyszała jego kroki w przedpokoju.
Potem przypominała sobie jego słowa: „Znam cię. Nie lubisz konfliktów”.
Pewnego wiosennego dnia wyniosła z pokoju stare pudła i ustawiła przy oknie szeroki stół. Zaczęła tam szyć, tak jak kiedyś babcia. Pierwszą rzeczą, którą zrobiła, była para jasnych zasłon.
Kiedy je zawiesiła, mieszkanie wypełniło się miękkim światłem.
Agata stała pośrodku pokoju i płakała. Nie dlatego, że została sama.
Płakała, bo pierwszy raz od wielu lat nie musiała już znikać, żeby ktoś inny czuł się jak u siebie.
