Warsztat Ireny
Przez trzydzieści dwa lata Irena Kowalczyk prowadziła zakład krawiecki przy ulicy Puławskiej, dwie przecznice od bazaru na Grójeckiej. Szyła suknie ślubne, przerabiała płaszcze, cerowała dziury po molach za dziesięć złotych. Wiedziała, ile kosztuje metr dobrego lnu, i wiedziała, ile kosztuje samotność — bo poznała obie te rzeczy na własnej skórze.
Mąż odszedł dwadzieścia lat temu, syn Marek wyjechał do Wrocławia, dzwonił raz w miesiącu, czasem rzadziej. Irena miała za to klientki — panią Halinę, która przychodziła co czwartek niby po guzik, a naprawdę po rozmowę; miała kota imieniem Zenek, który spał na resztkach materiału; miała rytuał: o siedemnastej zaparzała herbatę w termosie z Biedronki i piła ją, patrząc, jak na dworze zapala się neon apteki.
W zeszłym roku, w listopadzie, przyszła diagnoza. Nic dramatycznego, mówili lekarze — nadciśnienie, trzeba zwolnić tempo, mniej stresu, więcej odpoczynku. Zamknęła zakład na dwa tygodnie. Siedziała w mieszkaniu przy Dolnej, patrzyła na maszynę Singera, którą dostała od matki, i liczyła w pamięci, ile razy w tym roku podniosła słuchawkę do Marka pierwsza. Wyszło jej dwa razy.
Telefon zadzwonił w środę wieczorem, bez okazji. Gadali dwie godziny. O tym, że wnuczka Zosia nauczyła się jeździć na rowerze, że w bloku znowu zepsuła się winda, że sąsiad hoduje gołębie na balkonie i cała klatka śmierdzi. Irena odłożyła słuchawkę i długo siedziała z ręką na aparacie, próbując przypomnieć sobie, kiedy ostatnio rozmowa z kimś trwała dłużej niż przymiarka.
Zaczęła coś zmieniać, ale nie od razu i nie bohatersko. Zamknęła zakład w soboty — wcześniej pracowała siedem dni w tygodniu. Zaczęła jeździć do Wrocławia raz na miesiąc, nie czekając, aż Marek zaprosi. Pierwszy raz przyjechała bez zapowiedzi, z walizką pełną ciasteczek z piekarni na rogu i kuponami loterii dla wnuczki, bo nie wiedziała, co kupić dziewięcioletniej dziewczynce.
Zosia otworzyła drzwi i spytała: "Babciu, a ty umiesz szyć sukienki dla lalek?"
Irena umiała. Usiadła przy stole w kuchni synowej, wyjęła z torby nożyczki, które nosiła zawsze przy sobie jak amulet, i przez trzy godziny robiła sukienkę dla Barbie z kawałka niebieskiego materiału, który zostawiła sobie z ostatniego zamówienia. Marek stał w progu i patrzył na matkę, jakby liczył, ile takich popołudni jeszcze im zostało.
Wróciła do Warszawy inna. Nie przestała pracować — zakład to była jej tożsamość, nie tylko dochód. Ale zaczęła siadać z panią Haliną na herbatę zamiast tylko przymierzać guzik. Zaczęła zamykać w niedziele i chodzić na mszę do kościoła na Narbutta, nie z obowiązku, tylko dlatego, że lubiła ciszę tam panującą i zapach kadzidła.
W marcu zadzwoniła sąsiadka, pani Zofia z drugiego piętra. Jej córka szykowała się do ślubu, a szwaczka, którą zamówiła, zachorowała trzy tygodnie przed uroczystością. Termin był szalony, materiał drogi, ryzyko duże — Irena wiedziała to lepiej niż ktokolwiek. Powiedziała jednak: "Zapłacisz mi tym, że zaprosisz mnie na wesele."
Suknia była z francuskiej koronki, osiemset złotych za metr, Irena zużyła trzy i pół. Szyła po nocach, bo w dzień prowadziła zakład, i cztery dni przed ślubem, o pierwszej w nocy, nożyczki zsunęły się jej z palca i przecięły materiał centymetr za daleko. Siedziała nad zniszczonym pasem koronki z rękami, które trzęsły się od zbyt mocnej kawy i za mało snu, i liczyła, ile jeszcze zostało jej metrów zapasu. Wyszło jej pół metra na cały gorset. Zadzwoniła do hurtowni w Łodzi o szóstej rano, błagając o kurierski dowóz tego samego dnia — dostawa przyszła dwie godziny przed terminem, jaki sobie wyznaczyła, i Irena dokończyła gorset w nocy przed samym weselem, z opuchniętymi od ukłuć igłą palcami.
Na sali na Mokotowie panna młoda podeszła do niej przed pierwszym tańcem, ujęła jej dłonie owinięte plastrami i powiedziała, że to była najpiękniejsza sukienka, jaką widziała. Irena nie wzięła za to złotówki. Dostała za to zdjęcie z wesela, które teraz stoi w ramce na maszynie Singera, obok zdjęcia Zosi na rowerze.
We wrześniu Marek zadzwonił z inną wiadomością. Firma przenosi go do Warszawy, od stycznia. Będą mieszkać dziesięć minut od zakładu.
Irena odłożyła telefon i usiadła na krześle, na którym siadały setki panien młodych przez ostatnie trzydzieści dwa lata. Zenek wskoczył jej na kolana. Za oknem paliła się już apteka na Puławskiej, jak zawsze o tej porze.
Otworzyła kalendarz na styczniu. Strona była pusta, bez jednego wpisanego zamówienia. Wzięła ołówek i zapisała jedno zdanie: "Niedziela — obiad u Marka, zabrać materiał na sukienkę dla lalki."
