— Przepisujesz mieszkanie na mnie. Albo koniec z nami.
Staliśmy w kuchni. Za oknem gdańskie niebo wisiało nisko, ciężkie od deszczu, który nie mógł się zebrać od rana. Kasia powoli odstawiła ścierkę na blat. Czuła, jak lepka ciecz wsiąka w kapcie.
— To mieszkanie po babci Jadzi. Wiesz o tym doskonale — jej głos zabrzmiał obco, jakby należał do kogoś innego.
— Babcia Jadzia nie żyje od czterech lat. A ja jestem tutaj. Twój mąż.
Mateusz opierał się o framugę drzwi. Trzy miesiące temu rzucił pracę w warsztacie. Mówił, że szef go nie docenia, że w Gdańsku jest pełno lepiej płatnych zleceń dla blacharza z jego umiejętnościami. Od tamtej pory przesiedział więcej godzin na kanapie z pilotem w ręku niż pod samochodem. W tym czasie Kasia brała dodatkowe zmiany w salonie optycznym przy ulicy Grunwaldzkiej, żeby starczyło na ratę za leżakowanie czteroletniej Hani i na jedzenie.
— Mama mówiła, że tak będzie — dodał ciszej, jakby do siebie.
No tak. Mama. Pani Elżbieta z Wrzeszcza. Ta od telefonów o siódmej rano.
Zaczęło się od drobiazgów. Pani Elżbieta lubiła wpadać bez zapowiedzi. Na początku robiła to w soboty. Kasia pamięta, jak raz zastała ją w piżamie, kiedy z Hanią lepiły pierogi z plasteliny na dywanie. Teściowa stanęła w przejściu, zmierzyła wzrokiem kuchnię i westchnęła.
— U mojego syna zawsze był porządek. Dopóki był u siebie. To znaczy u mnie.
Kasia zagryzała wtedy zęby. Dla świętego spokoju. Dla Mateusza. Nawet kiedy Elżbieta zaczęła przestawiać garnki w szafkach, bo „tak jest praktyczniej”. Nawet kiedy krytykowała każdy obiad, który nie był schabowym.
Ale to, co działo się teraz, nie było już drobiazgiem.
— Twoja mama nie ma tu nic do rzeczy. To mój majątek osobisty, odziedziczony przed ślubem. To znaczy… nasz dom, ale nie twoja własność.
Mateusz poderwał głowę.
— Nie moja własność? Czyli ja tu jestem kim? Gościem?
— Gość czasem płaci rachunki — odparła Kasia. Sama była zaskoczona, że to powiedziała. — Ty od stycznia nic nie wrzuciłeś do wspólnego budżetu. A czynsz za dwieście metrów na Morenie sam się nie opłaca.
W pokoju obok Hania śpiewała piosenkę o misiu, który zasnął na sianie. Mała miała swój świat. Bezpieczny. Kasia zamknęła drzwi do przedpokoju, żeby tak zostało.
Mateusz zacisnął szczękę. Ten gest znała aż za dobrze. Kiedyś myślała, że to oznaka siły charakteru. Teraz widziała w nim tylko upór po mamusi.
— Mama ma znajomego radcę prawnego. Mówił, że skoro jesteśmy małżeństwem, to wszystko jest wspólne. Dorobek.
— To nie jest dorobek. To spadek. A twój radca powinien wrócić do kodeksu cywilnego, jeśli myśli inaczej.
Kasia mówiła spokojnie, chociaż wewnątrz wszystko się w niej gotowało. Czuła pulsowanie w skroniach, jak zawsze, kiedy stres podnosił jej ciśnienie. Ale nie mogła sobie pozwolić na wybuch. Nie przy Hani.
Następnego dnia po południu, kiedy Mateusz „wyszedł do kolegi na piwo” (czwarte piwo w tym tygodniu, wiedziała, że wróci po północy), Kasia pojechała do notariusza na Przymorzu. Zabrała ze sobą testament babci Jadzi.
Notariusz, starszy mężczyzna w okularach zsuniętych na czubek nosa, przejrzał dokument. Pokiwał głową.
— Proszę pani, to jest czysta sytuacja. Nabycie w drodze dziedziczenia przed zawarciem związku małżeńskiego. Mąż nie ma żadnego udziału. Ani teraz, ani przy ewentualnym podziale majątku.
— Czyli nie musi mi grozić rozwodem, żebym mu cokolwiek przepisała?
Prawnik spojrzał na nią znad oprawek.
— Radzę absolutnie nic nie podpisywać. Żadnego aktu darowizny. Żadnego pełnomocnictwa. Niech pani nie da się zastraszyć.
Wyszła z kancelarii. Deszcz w końcu lunął — zimny, wrześniowy, pachnący solą znad Zatoki. Kasia postawiła kołnierz płaszcza. Czuła się, jakby zdjęto jej z ramion worek cementu.
Wróciła do domu mokra. W progu zdjęła buty. W kuchni paliło się światło.
Przy stole, na miejscu Kasi, siedziała pani Elżbieta. Mateusz musiał dać jej zapasowe klucze.
— Och, jesteś! — zawołała teściowa głosem tak słodkim, że można by nim posmarować sernik. — Właśnie nastawiłam herbatę. Siadaj, porozmawiamy. Jak kobiety.
— Nie mamy o czym — Kasia powiesiła płaszcz i nie ruszyła się spod drzwi. — Proszę oddać mój komplet kluczy.
— „Mój”… — Elżbieta skrzywiła się z politowaniem. — Ja do syna przyszłam, do rodziny. Nie do twoich ścian.
— Ściany są moje. I klucze też.
W progu sypialni stanął Mateusz. Wyglądał na niewyspanego, nieogolonego. Na jego koszulce widniała plama z keczupu, którą Kasia zauważyła już trzy dni temu.
— Byłaś u notariusza — powiedział. To nie było pytanie. — Sąsiadka z dołu cię widziała.
— Tak. Byłam. Wszystko jest wyjaśnione. Mieszkanie jest tylko moje i Hani.
— O! — teściowa uniosła ręce. — Mówiłam ci, Mati! Ona tylko na to czyha, żeby nas wykiwać. Na nic jej pozwoliłeś, dałeś jej wszystko, a ona…
— Co on mi dał? — Kasia usłyszała własny głos, ostry jak brzytwa. — Przez ostatni rok to ja płaciłam za jego „szukanie siebie”. Jego matka zafundowała mu kurs na prawo jazdy kategorii C, który skończył w połowie, a ja płaciłam resztę z moich napiwków. I wie pani co, pani Elżbieto? Mam dość. Nie oddam mieszkania za to, że ktoś mi grozi rozwodem.
Teściowa poderwała się z krzesła.
— Ty bezczelna dziewucho! Do mojego syna tak mówisz?!
— Do pani syna mówię od sześciu lat. To pani próbuje go nauczyć, że miłość polega na odbieraniu ludziom dachu nad głową.
Nagle Mateusz podniósł rękę. Nie na żonę — do matki.
— Mamo. Przestań.
— Co?!
— Przestań ją atakować. Proszę cię.
W mieszkaniu zapadła cisza. Tylko z oddali, przez zamknięte drzwi, dobiegało ciche nucone „Stary niedźwiedź mocno śpi”. Hania obudziła się z drzemki.
Mateusz usiadł przy stole. Oparł głowę na rękach.
— Odpuść — powiedział cicho. — To bez sensu.
Elżbieta zamarła z torebką zawieszoną na przedramieniu.
— Jak to odpuść? Mati, ona cię zniszczy! Ja ci radzę…
— Właśnie. Ty mi całe życie radzisz. I zobacz, gdzie jestem. Bez pracy. O krok od rozbicia małżeństwa. Wynająłem ci prawnika, żeby wydrzeć żonie mieszkanie.
Kasia wstrzymała oddech. Wynajął?
— Tak — Mateusz podniósł wzrok, najpierw na matkę, potem na Kasię. — Oddałem mecenasowi trzy tysiące zaliczki. Oszczędności, o których ci nie mówiłem. Mówiłem sobie, że to dla nas, dla rodziny. A to było dla niej — wskazał głową na Elżbietę.
— Wynająłeś prawnika przeciwko mnie — szepnęła Kasia. — Przeciwko własnej żonie.
— Przeciwko nam — poprawił. — Wiem. Byłem ślepy.
Teściowa wyciągnęła rękę, jakby chciała go pogłaskać po włosach, ale Mateusz się uchylił.
— Mati, ty nie wiesz, co mówisz. Ja chciałam cię chronić przed…
— Przed czym? Przed kobietą, która ciągnie nas finansowo od roku? Która nie uciekła, chociaż miałem trzy miesiące na znalezienie pracy i nic z tym nie zrobiłem? Która co wieczór czyta Hani bajkę, kiedy ja u „kumpla” wypijam piąte piwo?
Głos mu się załamał. Nie płakał — Kasia nigdy nie widziała go płaczącego. Ale jego ręce drżały na blacie stołu.
— Zadzwonię do tego mecenasa jutro — dodał ciszej. — Rozwiążę sprawę. Trzy tysiące przepadło, trudno. Ale przynajmniej to się skończy.
Pani Elżbieta stała nieruchomo. Wyglądała, jakby dostała cios.
— Wypierasz się matki dla niej?!
— Nie wypieram się. Stawiam granicę. Pierwszą w życiu.
Złapała torebkę, rzuciła klucze na podłogę w przedpokoju i wyszła, trzaskając drzwiami. Hałas poniósł się po klatce schodowej, aż echo odbiło się od windy.
Zostali sami. Kasia oparła się plecami o ścianę. Nie miała siły ani wybaczać, ani krzyczeć.
— Mati… — zaczęła.
— Wiem. Nie zasługuję. Ale proszę cię… daj mi szansę.
— Szansę trzeba zbudować. Nie dostać.
— Więc pomóż mi ją zbudować.
Minęło dwa tygodnie. Mateusz znalazł pracę jako blacharz w dużej firmie transportowej w Porcie Północnym. Wstawał o piątej rano, wracał koło osiemnastej, śmierdzący lakierem i smarami. Ale przynosił pensję. W weekendy sam zajął się Hanią, wysyłając Kasię na kawę z przyjaciółką do centrum.
Pani Elżbieta milczała przez miesiąc. Nie dzwoniła na święta, nie wysłała paczki na Dzień Babci. Kasia myślała, że to koniec. Ale w lutowy poranek zobaczyła wiadomość na Facebooku.
„Chciałabym zobaczyć wnuczkę. Czy mogę przyjechać?”
Mateusz przeczytał to razem z żoną. Spojrzeli na siebie.
— To twoja mama — powiedziała Kasia. — Decyduj. Ale na moich warunkach. Żadnych uwag. Żadnego podważania naszej decyzji. I bez kluczy.
Przyjechała następnego dnia. Z ciastem. Z soku jabłkowego dla wnuczki. Cicha, spięta, ale pierwszy raz od lat nie wygłosiła ani jednego komentarza o tym, że podłoga mogłaby być bardziej wypastowana.
Kiedy Hania pociągnęła babcię za rękę, żeby pokazać jej domek dla lalek, Elżbiecie zaczęły się trząść usta.
— Taka duża — szepnęła. — Kiedy to urosła…
Pod wieczór, kiedy Mateusz odwoził matkę na przystanek tramwajowy, Kasia nalała sobie herbaty do kubka po babci Jadzi. Stara porcelana z Bolesławca, w niebieskie chabry, wyszczerbiona na rantach.
Wzięła łyk. Ciepło rozlało się po klatce piersiowej.
Z pokoju dobiegł śmiech córki. Ktoś za oknem wyprowadzał psa na spacer, słychać było śmiech sąsiadów z dołu.
Trzy miesiące później, w sobotni poranek, Kasia obudziła się pierwsza. Mateusz spał obok, oddychając ciężko po całym tygodniu pracy. Za oknem gdańskie niebo było wreszcie czyste, jasne i wysokie.
W kuchni nastawiła ekspres. Wzięła do ręki akt notarialny, który od tamtej pory trzymała w szufladzie z dokumentami. Przesunęła palcem po nagłówku: „Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku”.
Odłożyła go na miejsce. Obok leżała teczka Mateusza — wyciąg z konta, na które w końcu wpłynęły jego regularne pensje. Obok — rysunek Hani: dom z kominkiem i trzy postacie przed wejściem.
W łazience szumiał prysznic. Ktoś nucił pod nosem tę samą melodię, którą Kasia śpiewała córce na dobranoc.
