Op haar tweeënzestigste verjaardag zat Marijke alleen aan een tafel bij het raam van een café in Utrecht.
Voor haar stond een klein appeltaartje met één brandend kaarsje.
De serveerster had gevraagd:
— Komt er nog iemand?
Marijke had gelogen.
— Mijn dochter is onderweg.
Maar haar dochter kwam niet.
Sanne woonde op twintig minuten afstand. Ze had een drukke baan, twee kinderen en altijd haast. Die ochtend had ze een bericht gestuurd:
„Mam, het lukt vandaag echt niet. We doen het binnenkort goed.”
Binnenkort.
Dat woord hoorde Marijke al jaren.
Sinds haar scheiding had ze zich beschikbaar gemaakt voor iedereen. Ze paste op de kleinkinderen, deed boodschappen voor haar oudere buurvrouw en nam op haar werk altijd de diensten over die niemand wilde.
Ze dacht dat mensen haar zouden missen wanneer ze maar nuttig genoeg was.
Maar op haar verjaardag zat ze alleen.
Aan het tafeltje naast haar zat een man met een natte jas. Hij keek naar het kaarsje.
— U moet wel een wens doen — zei hij.
— Op mijn leeftijd werken wensen niet meer.
— Dan hebt u waarschijnlijk altijd de verkeerde gewenst.
Marijke keek hem scherp aan.
De man stelde zich voor als Henk. Hij was vijfenzestig en weduwnaar. Hij wachtte op zijn zus, die zoals gewoonlijk te laat was.
Toen de serveerster twee vorkjes bracht, schoof Henk er één naar Marijke.
— Een verjaardagstaart smaakt minder verdrietig wanneer iemand mee-eet.
Ze praatten twintig minuten.
Daarna verscheen Henks zus en namen ze afscheid.
Marijke dacht dat ze hem nooit meer zou zien.
Een week later kwam hij haar tegen op de bloemenmarkt. De week daarna opnieuw, vlak bij de Domtoren.
— Utrecht is groot — zei Marijke.
— Niet als iemand expres dezelfde route loopt — antwoordde Henk.
Ze begonnen samen koffie te drinken.
Toch hield Marijke afstand. Haar ex-man had haar na drieëndertig jaar huwelijk verlaten voor een collega. Sindsdien geloofde ze dat genegenheid altijd tijdelijk was.
Toen Henk haar uitnodigde om een weekend naar Zeeland te gaan, weigerde ze.
— Ik kan niet. Mijn dochter heeft me nodig voor de kinderen.
Maar Sanne belde die avond om te zeggen dat de oppas niet meer nodig was.
— We hebben iemand gevonden die flexibeler is.
Marijke voelde de vernedering tot in haar buik.
— Flexibeler?
— Mam, maak er alsjeblieft geen drama van.
Voor het eerst in haar leven legde Marijke de telefoon neer zonder zich te verontschuldigen.
Ze belde Henk.
— Geldt die uitnodiging nog?
Aan zee vertelde hij over zijn vrouw, die zes jaar eerder was overleden.
— Ik dacht dat mijn leven daarna alleen nog uit herinneringen zou bestaan — zei hij. — Maar herinneringen zijn geen huis. Je kunt er niet blijven wonen.
Marijke keek naar de golven.
— Ik weet niet meer hoe ik iets voor mezelf moet kiezen.
— Dan begin je klein.
Ze begon klein.
Een wandeling zonder haar telefoon. Een cursus keramiek. Een avond waarop ze „nee” zei toen Sanne op het laatste moment oppas nodig had.
Haar dochter reageerde boos.
— Sinds je die man kent, ben je veranderd.
— Nee — zei Marijke. — Ik ben alleen gestopt met verdwijnen.
Daarna bleef het weken stil.
Marijke miste haar kleinkinderen verschrikkelijk. Soms wilde ze naar Sanne rijden en om vergeving vragen, hoewel ze niet wist waarvoor.
Henk hield haar niet tegen.
— Je moet niet kiezen tussen je dochter en jezelf — zei hij. — Je moet haar alleen leren dat jij ook bestaat.
Op een regenachtige zondag werd er aangebeld.
Sanne stond voor de deur met de kinderen.
— Mag ik binnenkomen?
In de keuken begon ze te huilen.
— Ik was boos omdat je ineens grenzen stelde. Ik dacht dat je me in de steek liet.
Marijke pakte haar hand.
— Ik heb jou nooit verlaten. Maar ik heb mezelf wel heel lang verlaten.
Sanne knikte.
— Het spijt me, mam.
Een jaar later zat Marijke opnieuw aan dezelfde tafel bij het raam.
Deze keer stonden er geen één, maar vijf gebakjes. Sanne was er met de kinderen. Henk zat naast haar.
De serveerster herkende haar.
— Nu is iedereen er wel?
Marijke glimlachte.
— Ja. Ikzelf ook.
Ze blies de kaarsjes uit.
Het leven had haar niet gegeven wat ze jarenlang had gevraagd: mensen die haar voortdurend nodig hadden.
Het had haar iets beters gegeven.
Mensen die van haar hielden, ook wanneer ze eindelijk voor zichzelf koos.
